تغذيه كودكان

اهمیت کاهش مصرف نمک در سلامت کودکان

• عادات غذایی در دوران کودکی به ویژه سنین 5-2 سالگی شکل می گیرد و با توجه به اینکه سلیقه های غذایی در این دوران پایه گذاری شده وتا سال ها پایدار می ماند ، بنابراین عادات غذایی سالم را باید از دوران کودکی پایه ریزی نمود.
• يكي از راههاي كنترل و پيشگيري از فشار خون بالا در كودكان ،كاهش دريافت نمك مصرفي آنهاست .
• نمک از طرق مختلف مانند مراحل تهیه و پخت غذا ، مصرف انواع سوپهای آماده ، انواع شورها ،ترشی ها  وکنسروها ، مصرف سوسیس، کالباس و همبرگر و تنقلات شور مانند چیپس و پفک دریافت ميشود .
• يكي از مهمترين دليل مصرف زياد نمك ، عادت به طعم شور است. با کاهش مصرف نمک، ذائقه به غذای کم نمک عادت می کند.
• محیط خانواده ( خواهر و برادران بزرگتر، عادات و رفتار غذایی والدین، محیط صرف غذا) ، مسائل اجتماعی
 ( اشتغال مادران ،صرف حداقل یک وعده  غذا یا بیشتر در مهد کودک ، مدرسه ،  استفاده از غذاهای آماده و...) وپیام های  رسانه ها به ویژه تبلیغات تلویزیونی نقش مهمي در دريافت و عادات غذايي كودكان دارند.
• براي كودكان حداكثر ميزان توصيه شده براي مصرف نمك معادل ميزان توصيه شده براي بزرگسالان است
 ( حداكثر 5 گرم در روز)و بهتر است از نمك يد دار تصفيه شده استفاده شود .
• يد يكي از مواد مغذي ضروري براي رشد و تكامل كودكان است. به طوري كه كمبود آن موجب كاهش بهره هوشي و قدرت يادگيري دانش آموزان مي شود.
تغذيه كودكان زير يك سال
• استفاده نكردن از نمك در تهيه ، پخت و هنگام مصرف غذاي كودك
• استفاده از آب لیموترش تازه یا آب نارنج تازه به مقدار خیلی کم در آخرین لحظات پخت غذاي كمكي
تغذيه كودكان بالاي يك سال
• كاهش مصرف نمك در هنگام پخت غذا
• خودداري از گذاشتن نمكدان  در سفره
• استفاده از سبزی های معطر تازه یا خشک مانند( نعناع ؛ مرزه؛ ترخون ؛ ریحان و ...  ) یا  سير،  پياز، ليموترش تازه و آب نارنج براي بهبود طعم غذا و كاهش مصرف نمك
• اصلاح عادات غذايي والدين و مربيان مهدهاي كودك ( كاهش مصرف نمك غذا در هنگام پخت يا مصرف غذا
• كاهش مصرف سوپ های آماده، سس ها و محصولات فرآیند شده مثل فست فودها ( پيتزا ، همبرگر ، سوسيس وكالباس و...) دربرنامه غذایی كودكان
• كاهش مصرف غذاهاي كنسرو شده مانند تن ماهي و انواع شورها و ترشيها در برنامه غذايي روزانه
• خودداري از مصرف تنقلات شور (پفک ، چیپس ، چوب شور  و سایرتنقلات کم ارزش غذایی و شور ) در برنامه غذایی روزانه
• استفاده از پنیر و دوغ کم نمک  در برنامه غذایی روزانه کودکان
ميان وعده مناسب براي كودكان
استفاده از انجیر خشک، توت خشک، نخود چي، كشمش، انواع مغزهاي بو نداده و بدون نمك، برگه زردآلو و انواع میوه ها نظیر سیب، پرتقال، نارنگی، هلو، زردآلو، لیمو شیرین و ... سبزیجاتی نظیر هویج، کاهو، خیار و ساندویچ هایی مانند نان و پنیر و سبزی، انواع کوکو و کتلت، نان و حلوا شکری، نان و پنیر و خرما، می تواند به عنوان میان وعده در برنامه غذایی دانش‌آموزان قرار گیرد.
توصيه به والدين
• والدین بايد دانش‌آموزان را به مصرف تنقلات سنتی مثل نخودچی و کشمش، گردو، بادام، پسته( از انواع بو نداده و بدون نمك)، گندم برشته، برنجک، عدس برشته شده، توت خشک، انجیر خشک و برگه ها تشویق کنند و سر سفره بجای نوشابه  هاي گازدار برای افراد خانواده از دوغ  كم نمك وبدون گاز استفاده کنند.
• مصرف چيپس وپفك  بخصوص قبل از وعده های غذایی بدلیل ایجاد سیری کاذب دانش‌آموزان را از خوردن غذاهای اصلی که باید مواد مغذی موردنیاز رشد  را تامین کند، باز می دارد. از سوی ديگر نمک موجود در آن ذائقه را به خوردن غذاهای شور عادت می‌دهد. مطالعات انجام شده رابطه بین مصرف نمک و افزایش فشارخون در دوران بزرگسالی را به اثبات رسانده است

تغذیه کودکان

اهمیت تاثر گذاری چگونگی رشد دوران جنینی و کودکی بر آینده فرد و جامعه بر کسی پوشیده نیست . مغز کودک که بیان توانمندی او در آینده  است در دوران جنینی و ماه های اول ، زندگی سریعترین رشد را نسبت به سایر اندامها دارد . بطوریکه نوزاد در هنگام تولد 100 میلیارد سلول عصبی دارد . انرژی مورد نیاز مغز او در برابر بزرگسالان است . سوء تغذیه پروتئین - انرژی از مشکلات شایع تغذیه ای در کودکان زیر 6 سال کشور ما می باشد .بطوریکه 75%  از کودکان ایرانی مبتلا به سوء تغذیه خفیف و متوسط می باشد و قادر به استفاده از حد اکثر پتانسیل رشد خود نمی باشد .  اثرات زیانبار و سوء تغذیه کاهش قدرت یادگیری و کاهش مقاومت بدن در مقابل بیماری ها و در نتیجه افزایش هزینه های خدمات درمانی را به دنبال دارد . در استان خراسان حدود 9/15% کودکان دارای کوتاهی قد ی متوسط و شدید ، 3/9 در صد کم وزنی و 3/4 درصد لاغری می باشند . اقداماتی که در زمینه بهبود وضع تغذیه کودکان صورت می گیرد شامل موارد زیر می باشد:

1- همكاري با برنامه IMCI( مراقبت هاي ادغام يافته ناخوشي اطفال )وبرنامه كودك سالم     
- تهيه مطالب آموزشي تغذيه اي بصورت پمفلت و بروشور در زمينه تغذیه کودک در سنین مختلف از بدو تولد تا 6 ماهگی،         تغذيه تكميلي ، تغذيه كودك 2-1 سال ، تغذيه كودك 5-2 سال ، تغذيه كودك بيمار و .....
- برگزاري كلاس هاي آموزشي در زمينه تغذيه كودكان براي كاركنان بهداشتی ,مادران
-  شناسايي, ترویج و اصلاح غذاهای بومی  
2- همكاري با اداره بهزیستی در تهیه مطالب آموزشي تغذيه اي در زمينه تغذيه صحیح کودکان جهت آموزش به مدیران, مربیان و مادران کودکان مهدهاي كودك
3- همكاري و مشاركت درتدريس مطالب تغذيه اي در كارگاه هاي آموزشي بهزيستي
4- همكاري در تهيه و اجراي طرح هاي تحقيقاتي كاربردي در جهت بهبود تغذيه و رشد كودكان
5- برگزاري كارگاه هاي آموزشي و بازآموزي در زمينه تغذيه كودكان براي پزشكان ( كارگاه بهبود رشد و تغذيه كودكان ) كارشناسان ، كاردانان ، بهورزان و كاركنان بين بخشي ( مربيان مهدكودك ، آموزشياران ،‌نهضت سواد آموزي و.... )