خودارزیابی اعتباربخشی دانشگاه


مقدمه


اعتباربخشی سازمانی و در سطوح کلی­تر آن فرایندهای تضمین کیفیت در آموزش عالی، موظف است تا گواهی دهد كه دانشگاه، فضاها، تجهیزات و امكانات آن، و برنامه­ ها، فرایندها و فعالیت­های آموزشی، پژوهشی، و دانشجویی آن مطابق با استانداردهای پذیرفته جهانی در حوزه آموزش عالی است. به همین دلیل، كیفیت آموزشی كه ارائه می­دهد در سطح جهانی دارای اعتبار است. احراز چنین جایگاهی برای دانشگاه­ها، علاوه بر آنكه باعث بهبود كیفیت آموزش می­شود، به دانشجویان داخلی و خارجی در انتحاب دانشگاهی كه مطابق با استانداردهای جهانی در آموزش عالی است كمك می­كند.
در نسخه تحت وب فرم های خودارزیابی، شاخص های مهم و موثر به تفكیك موضوعات آموزشی، پژوهشی، دانشجویی، توسعه مدیریت و برنامه ریزی منابع، و بین الملل بررسی می شود. فرم­هایی كه در ادامه می آید در حیقیت طرح اقدام تضمین كیفیت دانشگاه را ترسیم می كند و هدف از آن علاوه بر نشان دادن فعالیت های مورد ارزیابی در هر ماموریت (آموزشی، پژوهشی، دانشجویی، توسعه مدیریت و برنامه ریزی منابع، و بین الملل)، مكانیسم هایی است كه از طریق آن می بایست فعالیت مورد نظر مورد ارزیابی مداوم قرار گیرد (موضوع اعتباربخشی مجدد است). دو روش اساسی كنترل مستندات استاندارد و شرح چگونگی انطباق با آن از جمله ساز و كارهایی است كه از طریق آن هر اقدام در فرایندهای مختلف دانشگاهی می تواند مورد سنجش قرار گیرد. در روش كنترل مستندات، موجودیت اسناد و دستورالعمل­های مربوطه مورد پرسش قرار می گیرد و در روش چگونگی انطباق با استاندارد، شیوه ی تطابق با استاندارد مورد نظر و یا چگونگی رعایت استاندارد مورد نظر در هر یك از واحدهای دانشگاه مورد پرسش قرار می گیرد.فرم­های خودارزیابی حاصل برگرفته از شاخص های اعتباربخشی جهانی و عمدتا متكی بر رهنمودها و دستورالعمل­های موسسه اعتباربخشی ASIC  می باشد.
خودارزیابی در اعتباربخشی
نخستین گام در اعتباربخشی سازمانی، خودارزیابی است . خودارزیابی در سازمان همانند آینه ای عمل می كند كه واقعیت را به ما نشان می دهد. ممكن است همیشه آنچه را كه مشاهده می كنیم دوست نداشته باشیم اما همواره نیاز داریم تا نسبت به واقعیت اتفاقات پیرامون آگاه بوده، آن را تصدیق نماییم تا بتوانیم برای بهبود و ارتقای آن برنامه ریزی كنیم.
تاثیر انجام خودارزیابی در سازمان می تواند هم محسوس و هم نامحسوس باشد. اگر خودارزیابی به شیوه ای درست انجام شود، آنگاه می تواند مزایای زیر را برای سازمان به ارمغان آورد:

  • شفاف سازی چیستی و نیازمندی های ذی نفعان سازمان؛
  • مشاركت دانشجویان و سایر گروه های هدف؛
  • شناسایی و ترسیم فرایندهایی كه منجر به تاثیر و كارایی بیشتر می شوند؛
  • جمع آوری نظامند داده ها برای ارزیابی های كیفی درون و برون سازمانی؛
  • تغییر در فرهنگ سازمان برای اشتراك، یادگیری مداوم، نوآوری و بهبود؛
  • بهبود كارایی سازمان؛
  • شفاف سازی نیازمندی های بودجه؛
  • شناسایی نیازهای مدیریتی و اجرایی؛
  • توسعه ی تصویر حرفه ای سازمان در جامعه؛
  • ارتقای كار تیمی و توسعه ی مهارت های كاركنان؛
  • شناسایی دوباره كاری ها و تلاش های موازی در سازمان؛
  • ارتقای آگاهی عمومی مردم نسبت به عملكرد سازمان؛
  • و درنهایت آماده سازی سازمان برای اعتباربخشی/ اعتباربخشی مجدد و مكانیسم های تضمین كیفیت.
    بدین ترتیب خودارزیابی، راه حلی كلیدی برای بهبود عملكرد در سازمان است. بسیاری از سازمان ها از خودارزیابی برای درك این مطلب كه هم اكنون در كجا قرار دارند، به چه پیشرفتی می خواهند برسند و چگونگی دستیابی به آن استفاده می كنند.با توجه به روش­های مختلف خودارزیابی، روش استفاده از پرسشنامه و به عبارت دقیق­تر فرم­های ثبت داده به منظور توصیف وضعیت موجود در دانشگاه علوم پزشكی تهران، در مراحل نخست اجرای فرایندهای بهبود کیفیت، انتخاب شد. بهره گیری از پرسشنامه یا چك لیست­ها یكی از ساده­ترین روش­های خودارزیابی در سازمان می­باشد و برای سازمان­هایی كه در زمینه­ی اعتباربخشی و تعالی سازمانی تازه تجربه هستند مناسب است.